اهمیت جنگل ها

 اهمیت جنگل‌ها و ویژگی آن‌ها

• کنترل آب‌های سطحی و تغذیه آب‌های زیرزمینی
اراضی جنگلی به دلیل ریشه دواندن گیاهان و درختان و فعالیت‌هایمیکروارگانیسم‌های موجود در جنگل‌ها موجب نفوذ بارش در خاک و ذخیره آن می‌شود و به طوری که هر هکتار جنگل قادر به ذخیره‌سازی ۵۰۰ تا ۲۰۰۰ متر مکعب آب است. زمان نفوذ یک لیتر آب در جنگل حدود ۷ دقیقه ودر اراضی کشاورزی ۴۶ دقیقه است. در مناطق غیرجنگلی این زمان حدود ۴ ساعت می‌باشد.

به عبارتی توان نفوذپذیری بارش‌ها در خاک‌های جنگلی ۴۰ برابر بیشتر از اراضی غیرجنگلی است. درختان با حفظ آب و جلوگیری از جاری شدن آن در سطح خاک باعث تسهیل نفوذ آب در خاک شده و نقش مؤثری در تشکیل سفره‌های زیرزمینی ایفا می‌کنند. با قطع درختان و نابودی جنگل‌ها و تخریب پوشش گیاهی قدرت حفظ و ذخیره‌سازی آب در خاک کاهش می‌یابد. و چون درختان جنگلی ایران از نوع پهن برگ‌اند و از آنجا که درختان پهن برگ زمان زیادی را برای رشد احتیاج دارند لذا جنگل‌های ایران زمان بیشتری را برای احیاء مناطق از بین رفته نیاز دارند.

• نقش جنگل‌ها در مبارزه با آلودگی هوا
درختان در جلوگیری و کاهش آلودگی هوا نقش اساسی دارند. هر هکتار جنگل تا ۶۸ تن گرد و غبار را هر بار در خود رسوب می‌دهند. این موضوع برای مناطق بیابانی و شهرهایی که مورد تهاجم شن‌های روان قرار می‌گیرند, بسیار حایز اهمیت است.

• تأثیر جنگل‌ها در مبارزه با فرسایش و حفظ و تولید خاک
جنگل به کمک شاخ و برگ درختان از سرعت باد می‌کاهد و با ریشه گیاهان خاک را حفظ می‌کند و مانع از ایجا فرسایش می‌شود. به همین علت داخل جنگل هوای آن کمتر تبخیر می‌شود و خطر خشک شدن خاک که از شرایط مهم آغاز فرسایش است از بین می‌رود.

• تأثیر جنگل‌ها در تلطیف هوا و تعدیل آب و هوای یک منطقه
جنگل‌ها آلودگی‌های زیست محیطی در هوا را جذب کرده و گاز اکسیژن را که یک ماده حیاتی است, پس می‌دهند. درختان سبب تولید اکسیژن و کاهش درجه حرارت زمین و افزایش رطوبت هوا می‌شوند. هر هکتار جنگل سالانه ۵/۲ تن اکسیژن تولید می‌کند.

• نقش اقتصادی جنگل
به لحاظ اقتصادی در آمد جنگل به دو صورت ملموس و غیرملموس بررسی شده است. در صورت احیاء جنگل‌های شمال و غرب و جنوب کشور و استفاده کامل از استعداد تولید جنگل در یک برنامه دراز مدت, درآمد سالیانه کشور از آن معادل ۲۸۰ میلیارد ریال می‌شود. که این مبلغ بیش از نیمی از درآمد تولیدات نفتی است. درحالی که درآمد حاصل از نفت روزی پایان خواهد یافت ولی جنگل به علت یک واحد تولیدی پایا با درآمد مستمر می‌تواند نقش اقتصادی ارزنده‌ای در دراز مدت داشته باشد.
و در نهایت اهمیت جنگل به عنوان تفرجگاه برای انسان و بستری برای تولید مواد دارویی و صنعتی در کشور محسوب می‌شود.
دانش زیست بوم شناختی, امروزه با بهره‌گیری از تمامی دستاوردهای علمی, اقتصادی و اجتماعی خود را تا سطح بالاترین قوانین جهان مشمول ارتقاء داده است. این دانش به ما می‌گوید که چگونه با اعمال مدیریت‌های غیرعلمی و ناکارآمد می‌توان یک زیست بوم را به کلی نابود ساخت و یا در مقابل با یاری جستن از کار کارشناسی علمی و اعمال مدیریت صحیح بر منابع, آن زیست بوم را فعال و پویا حفظ کرد.
سرنوشت جنگل‌های ایران یک تراژدی تمام عیار زیست محیطی است. روند تخریب و تبدیل رو به گسترش جنگل‌های کشور, آینده این زیست بوم حیاتی را در هاله‌ای از ابهام فرو برده است. اگر به تاریخچه و سابقه جنگلداری در ایران رجوع کنیم می‌بینیم که نخستین نهاد در سال ۱۲۹۸ خورشیدی تحت عنوان «دفتر یا دایره جنگل» شکل گرفت در سال ۱۳۰۰ خورشیدی به «بنگاه جنگل» تغییر نام یافت. بعد از آن «اداره مستقل جنگلبانی», در سال ۱۳۲۲ خورشیدی سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور, در سال ۱۳۴۱ به وزارت منابع طبیعی تغییر نام یافت. بعد در سال ۱۳۴۶ «سازمان جنگل‌ها و مراتع» در وزارت کشاورزی و عمران روستایی, … سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور, در وزارت جهاد سازندگی در سال ۱۳۷۰ و سرانجام سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور با ادغام جهاد سازندگی و وزارت کشاورزی و تشکیل وزارت جهاد کشاورزی, آخرین نهاد مسئول اداره جنگل در طول هشت دهه گذشته این وزارتخانه می‌باشد.

 

risk of deforestation and loss of biodiversity2 خطر قطع درختان و کاهش تنوع زیستی

 

«پروفسور دوپلانول», جغرافی‌دان فرانسوی, ایران باستان را سرزمینی پوشیده از جنگل‌ها و بیشه‌زارها دانسته است. مورخان معتقدند که یکی از مشکلات عبور لشکریان اسکندر مقدونی, وجود جنگل‌های انبوه بوده است. به عنوان مثال از اصفهان تا دزفول چنان پردرخت بوده است که از راه‌های باریکه جنگل دو نفر همراه با هم قادر به عبور نبوده‌اند! «بوبک» جغرافی‌دان آلمانی که نخستین نقشه پوشش گیاهی ایران را در سال ۱۳۳۰ تهیه کرده است, می‌نویسد: «مساحت جنگل‌های ایران در حدود ۶/۱ مساحت جنگل‌های پیشین است». جنگل‌های شمالی ایران که براساس تصاویر ماهواره‌ای طی سال‌های ۵۴-۵۳ حدود ۲ میلیون و ۶۴۰ هزار هکتار بوده‌اند در سال ۶۸-۶۷ به حدود ۲ میلیون و ۴۸۰ هزار هکتار کاهش یافته و در سال ۸۱-۸۰ نیز به ۲ میلیون و ۵۰ هزار هکتار رسیده است. طی دوره ۱۳۸۱-۱۳۵۳ بیش از ۲۲ درصد از مساحت جنگل‌های شمالی کشور کاسته شده است.
در این مدت استان‌های گلستان با ۲۷ درصد, گیلان ۲۲ درصد و مازندران ۲۱ درصد با کاهش جنگل رو به رو بوده است.
بنابر اعلام سازمان حفاظت محیط زیست, عدم توجه به ارزش‌های زیست محیطی و تنوع زیستی, بهره‌برداری‌های مجاز ولی بی‌رویه, غیراصولی و کم زمان, بهره‌برداری‌های غیرمجاز و قاچاق, نبود هماهنگی و نظارت کافی در مدیریت و بهره‌برداری خارج از ضوابط زیست محیطی از معادن داخل جنگل, جاده سازی بدون رعایت ملاحظات زیست محیطی (بیش از ۶ هزار کیلومتر), واگذاری‌های بدون برنامه در داخل جنگل و تغییر کاربری اراضی جنگلی و … از عوامل کاهش مساحت جنگل‌های کشور شده است. این آمار و ارقام که نشان از سرعت حیرت‌آور تخریب جنگل‌ها در ایران دارد به اندازه‌ای است که همه شیفتگان به سلامت کره‌زمین و محیط زیست را نگران کرده است,
برای کشوری که نظام آن براساس قوانین اسلامی پی‌ریزی شده است از بین بردن و هدر دادن سرمایه و اموال ملی کاری غیرقابل بخشش و اغماض است. لازم است بدانیم که در احکام فقهی دین اسلام جنگل‌ها از مهم‌ترین سرمایه ملی هر کشورند و جرو “انفال“ محسوب می‌شوند. بر پایه روایات متعدد از امامان معصوم (ع) جنگل‌ها, معادن, دره‌ها و هر زمین بایری که مالک خاص ندارد در حکم “انفال“ است. و اجماع فقها و متخصصان در شریعت اسلامی بر این حکم در کتاب‌های فقهی آنان آورده شده است. امام خمینی (ره) در این باره در کتاب المکاسب چنین نوشته است: سر کوه‌ها, دره‌ها, جنگل‌ها و هر زمین بایر… از آن امام علیه السلام (حکومت اسلامی) است. و هرگونه تصرف در آن باید با نظارت و اجازه حکومت اسلامی باشد. ایشان همچنین بر این اشاره داشتند که: «معادن جنگل‌ها, زمین چه آباد و چه بایر اگر مالک نداشته باشد, ارث کسی که وارث ندارد, خشکی, دریا و فضا از آن دولت‌هاست, به عبارت دیگر این اموال از اموال ملی است و دولت‌ها بر طبق مصلحت ملت‌هایشان در آن‌ها حق تصرف دارند.»

اطلاعات بیشتر

 
 
 
 
 
 
 
 
 
/ 0 نظر / 10 بازدید